Posts

Showing posts from June, 2020

अकोल्याचे उत्कृष्ट शिल्पकलेचे 'सिद्धेश्वर मंदिर'

Image
नगर जिल्हा असे नाव उच्चारले कि सर्वप्रथम डोळ्यासमोर येते ते शिखरसम्राज्ञी 'कळसूबाई' या शिखराचे अत्यंत भौगोलिक वैविध्याने नटलेल्या या नगर जिल्ह्यामध्ये डोंगरांच्या कुशीत 'अकोले' नावाचे अत्यंत सुंदर टुमदार गाव वसलेले आहे. या गावाशेजारून अमृतवाहिनी 'प्रवरा नदी' वाहते तसेच 'अगस्ती ऋषींच्या' वास्तव्याने पावन झालेल्या 'अकोले' ह्या गावामध्ये 'सिद्धेश्वर' नावाचे अत्यंत सुंदर कलाकुसरीचे साधारणतः १३ व्या शतकात एक मंदिर उभारले गेले आहे. 
'सिद्धेश्वर' मंदिराला भेट द्यायची असल्यास संगमनेर मार्गे 'अकोले' हे गाव गाठावे. प्रवरा नदीच्या काठावर वसलेल्या या सुंदर गावी जाण्याचा रस्ता तसेच आजूबाजूचा निसर्गरम्य परिसर आपले लक्ष वेधून घेतो 'संगमनेर' या गावापासून अवघ्या २५ कि.मी. वर असणाऱ्या या गावी जाणारा रस्ता देखील अत्यंत चांगला आहे. 'अकोले' या गावी जायला शक्यतो स्वतःचे वाहन असलेले कधीही उत्तम तसेच पुण्यामधून 'अकोले' पर्यंत थेट बससेवा उपलब्ध आहे. आपली स्वतःची गाडी थेट 'सिद्धेश्वर' मंदिरापर्यंत जाते.

 सिद्धेश्वर …

मावळातील रांजण खळगे 'कुंडमळा'

Image
महाराष्ट्राला जेवढे ऐतिहासिक महत्व लाभले आहे तेवढेच भौगोलिक महत्व देखील लाभलेले आहे. महाराष्ट्रातील पुण्याजवळील मावळ तालुका प्रसिद्ध आहे तो म्हणजे विविध जातीच्या तांदुळासाठी. या मावळ तालुक्यामधून विविध नद्या देखील वाहतात आणि या नद्यांच्या खोऱ्यामध्ये इंद्रायणी, आंबेमोहोर असे प्रसिद्ध तांदुळाचे उत्पादन केले जाते. परंतु या मावळातल्या 'इंद्रायणी' नदीमुळे तळेगाव पासून जवळच सोमाटणे फाट्याजवळ काही निसर्गनिर्मित 'रांजण खळगे' तयार झालेले आहेत.
तसे पहायला गेले तर महाराष्ट्रामध्ये निघोज येथील रांजणखळगे हे जगप्रसिद्ध आहेत. या निघोज येथील रांजण खळग्यांंना सगळेच भेट देतात परंतु पुण्यापासून अगदी जवळ असलेले 'कुंडमळा' येथील इंद्रायणी नदी निर्मित रांजण खळगे आजही उपेक्षित आहेत. तसे पहायला गेले तर 'कुंडमळा' हे 'इंदोरी' आणि 'शेलारवाडी' या गावांच्या सीमेवर वसलेले ठिकाण आहे. पुण्यापासून अगदी जवळ असल्याने स्वतःची गाडी असेल तर उत्तमच परंतु येथे जाण्यासाठी आपण मुंबई-पुणे महामार्गावरील 'बेगडेवाडी' स्टेशन येथे उतरून देखील 'कुंडमळा' येथे जाऊ शकता.